دل‌نوازها

آلبوم «مایه‌ی دشتی و مایه‌ی اصفهان» با آواز «همایون شجریان» و نوازندگیِ «گروه دستان» به آهنگ‌سازیِ «حمید متبسم» و «سعید فرج‌پوری» دست‌آورد ضبطِ اجرای زنده‌ی «سالن رادیو برلین-براندنبورگ» آلمان در ۹اُم فوریه‌ی ۲۰۰۸ به کوششِ «رادیو برلین (RBB)» و «Celestial Harmonies» است که نخستین بار در فوریه‌ی همان سال به‌دست «Celestial Harmonies» در ۲ سی‌دی به مدت ۲ ساعت و ۳ دقیقه و ۴۸ ثانیه منتشر شد. این آلبوم دیرتر در سال ۱۳۸۷ در ۲ سی‌دی مستقل با نام‌های «قِیژک کولی» و «خورشید آرزو» در ایران به‌دست «دل‌آواز» منتشر شد. آواز سی‌دی نخست در «دشتی» و آواز سی‌دی دوم در «اصفهان» است.

نامِ آلبومِ «قِیژک کولی» برگرفته از سروده‌ی «محمدرضا شفیعی کدکنی» و نامِ آلبوم «خورشید آرزو» برگرفته از سروده‌ی «فریدون مشیری» است.

در نسخه‌ی منتشر شده به‌دست «دل‌آواز» سی‌دی نخست آلبومِ «مایه‌ی دشتی و مایه‌ی اصفهان»، بخشِ «مایه‌ی دشتی» به آهنگ‌سازیِ حمید متبسم «قِیژک کولی» و بخشِ «مایه‌ی اصفهان» به آهنگ‌سازیِ سعید فرج‌پوری «خورشید آرزو» نام گرفته است.

فهرست بخش نخست، مایه‌ی دشتی (قِیژک کولی):
۱. تصنیفِ عاشقانه، حمید متبسم
۲. ساز و آواز بوی عشق، سعدی
۳. تصنیف قِیژک کولی، محمدرضا شفیعی کدکنی
۴. مستانه، بی‌کلام
۵. ساز و آواز کمندِ زُلف، حافظ
۶. تصنیف زهی عشق، مولوی

فهرست بخش دوم، مایه‌ی اصفهان (خورشید آرزو):
۱. اشتیاق، بی‌کلام
۲. آواز خورشید آرزو، فریدون مشیری
۳. تصنیف چینِ زلف، عطار نیشابوری
۴. ساز و آواز عشق پاک، فریدون مشیری
۵. تصنیف اسرار عشق، حافظ
۶. ساز و آواز دل‌شده، فخرالدین عراقی
۷. تصنیف وطن، سیاوش کسرایی
۸. تصنیف مرغ سحر، محمدتقی بهار

هنرمندان:
همایون شجریان: آواز
حمید متبسم: تار
سعید فرج‌پوری: کمانچه
پژمان حدادی: تنبک، دایره، بم‌دایره
حسین بهروزی‌نیا: بربط
بهنام سامانی: دف، دایره، کوزه

«رسوای دل» نام آلبومی است حاصل از ضبط کنسرت «محمدرضا شجریان» و «گروه آوا» در سال ۱۳۷۵ در «دوبی» که در دستگاه «سه گاه» اجرا شده و توسط انتشارات دل آواز در ۱۱ قطعه منتشر شده است. آلبوم «رسوای دل» در دستگاه «سه گاه» شامل حدود ۲۰ دقیقه ساز و آواز در گوشه‌های مختلف «سه گاه» از جمله مخالف، مغلوب، مویه و زابل است.

«رسوای دل» همچون سایر آثار خلق شده توسط «محمدرضا شجریان» در دهه ‌های شصت و هفتاد دارای توانایی قوی در انتقال حس و حال دستگاه و گوشه‌ های آن است. این خصلت در آثاری چون «راز دل»، «دشتی»، «انتظار دل»، «نوا»‌ و «بیداد» به وضوح قابل دریافت است.

شنونده با شنیدن پیش درآمد ابتدایی این اثر ساخته‌ «داریوش پیرنیاکان» وارد فضای پررنگ و واضحی به نام «سه گاه» می شود و تا آخر در آن باقی می ماند. خصوصیتی که در بسیاری از آثار خلق شده در سالهای اخیر توسط هنرمندان مختلف و حتی در اجراهای اخیر اساتید بزرگ به این شدت شاهد آن نبوده‌ایم که شاید  دلیل اصلی آن تغییر ضاعقه‌ شنونده باشد.  

«سه گاه» به لحاظ صدا و فضا به کلی از سایر آوازها و دستگاههای موسیقی ایرانی جداست، هر چند شباهت‌ های جزیی آن به  «چهارگاه» و «راست پنجگاه» غیر قابل انکار است. جستِ ربع پرده ایِ نتِ «فا» به جلو و «سی» رو به عقب یا همان «کرونِ سی» و «سریِ فا» خالقان زبان «سه گاه» اند.

این دستگاه یادآور «گلهای رنگارنگ ۲۱۶» با صدای «غلام حسین بنان» و تصنیف «من از روز ازل» ساخته «مرتضی محجوبی» است. نزدیکی شگفت انگیز  نوای «شجریان» در «رسوای دل» به نغمه «غلام حسین بنان» در «گلهای رنگارنگ ۲۱۶» به ویژه در آواز‌ها جلب توجه می کند.

نکته‌ای که پیرامون این اثر نباید فراموش شود توجه و دقت «محمدرضا شجریان» در انتخاب شعر و تلاش برای القای مفهوم درست آن با پیاده سازی شیوه‌های دقیق  آواز خوانی و تاکید بر کلام و کلمات است. شاید «ریتم پنهان نهفته در آواز» بهترین جمله برای تعریف روش ویژه‌ «محمدرضا شجریان» است که در این اثر به زیبایی قابل یافت است.

اجرای زیبا و تا‌ثیرگزار بیت:

 آشکارا از درک دقیق «شجریان» از مفهوم شعر و آگاهی کامل او بر حس و حال هر گوشه از هر دستگاه یا آواز و  توانایی بی نظیر  او در  ترکیب آن دو با «قابلیت اجرای آنها» و تبدیل «تئوری»  به «عمل» خبر می دهد. در واقع بیان امید در اوج نا امیدی و‌ ترکیبی از سوال و جواب شکایت گونه این بیت به زیبایی هر چه تمام تر با تاکید‌های گوناگون بر کلمات و ایجاد تضاد در نحوه‌ خوانش مصراع ‌های اول و دوم به بهترین شکل ممکن انجام می گیرد.

در پایان بخش نخست این آلبوم شاهد اجرای تصنیف «من از روز ازل» ساخته جاودانه «مرتضی محجوبی» هستیم که اولین بار توسط «استاد غلام حسین بنان» اجرا گردیده است.

همنوازان گروه آوا:
داریوش پیر نیاکان: تار
جمشید عندلیبی: نی
محمد فیروزی: بربط
سعید فرجپوری: کمانچه
جواد بطحایی: سنتور
همایون شجریان: تنبک

از غم عشق تو ای صنم
روز و شب ناله ها می کنم من
وز قد و قامتت هر زمان
صد قیامت به پا می کنم من
صبر و بر جور تو می کنم ای جانم
روز خود را سیه می کنم من
عمر خود را تبه می کنم من
دست و بر زلف تو می کشم ای جانم
روز خود را سیه می کنم من
عمر خود را تبه می کنم من
گر به فلک می رسد آه من از غمت
چشم تو دل می برد دلربا یار
با من شیدا نشین
حال نزارم ببین
بیش از این بد نکن شکوه به کارم نکن
بیوفا یار
آیین وفا و مهربانی
در شهر شما مگر نباشد حبیبم

«ساز خاموش» عنوان آلبوم «موسیقی سنتی ایرانی» است با صدای «محمدرضا شجریان» و موسیقی «حسین علیزاده» که در سال ۱۳۸۶ منتشر شده است. این آلبوم بخش اول کنسرتی است که آذر ماه سال ۱۳۸۴ در «تالار بزرگ کشور» در تهران برگزار شده است. این آلبوم در آواز دشتی است و اشعار آن از عطار،‌ حافظ، مولوی و محمدرضا شفیعی کدکنی است. مدت زمان این آلبوم ۴۸ دقیقه و ۱۱ ثانیه و ناشر آن «دل آواز» است.

هنرمندان:
آواز: محمدرضا شجریان
موسیقی: حسین علیزاده
تار: حسین علیزاده
کمانچه: کیهان کلهر
تنبک: همایون شجریان

فهرست:
۱. پیش‌ درآمد دشتی                       ساخته یوسف فروتن
۲. تار و کمانچه
۳. ساز و آواز دشتی                        شعر از عطار و حافظ
۴. تصنیف دشتی «مرا رها کن»           به یاد «سید علی اصغر کردستانی»     شعر از مولانا
۵. تار
۶. آواز «خسرو شیرین»                    غزل از حافظ
۷. ساز و آواز دشتستانی                  به یاد «غلامرضا دادبه»
۸. تصنیف «ساز خاموش»                  شعر از محمدرضا شفیعی کدکنی

برگرفته از جلد اثر، ویکیپدیا و دل آواز

«سرود مهر» نام آلبوم موسیقی سنتی است با صدای «محمدرضا شجریان»، همخوانی «همایون شجریان» و موسیقی «حسین علیزاده» که در سال ۱۳۸۶ منتشر شده است. این آلبوم بخش دوم کنسرتی است که در آذر ماه سال ۱۳۸۴ در «تالار بزرگ کشور» در تهران برگزار شده است. این آلبوم در آواز بیات ترک و افشاری است و اشعار آن از عطار،‌ حافظ، سعدی و سهراب سپهری است. این آلبوم  در فروردین سال ۱۳۸۶ و همانند دیگر آثار «محمدرضا شجریان» توسط شرکت فرهنگی و هنری «دل آواز» منتشر شده است.

يكی از ويژگی‌ های اين آلبوم خطاطی زيبايی است كه توسط «يدالله كابلی» بر روی آنها اجرا شده است. كنسرت بزرگ «محمدرضا شجريان» آذرماه ۱۳۸۴ در تالار بزرگ كشور با صدابرداری «ريموند موسسيان» برگزار شد.

هنرمندان:
آواز: محمدرضا شجریان
موسیقی: حسین علیزاده
تار: حسین علیزاده
کمانچه: کیهان کلهر
تنبک: همایون شجریان
همخوان آواز: همایون شجریان

فهرست:
۱. آواز بر روی قطعه ضربی«نجوا»               شعر از حافظ
۲. کمانچه
۳. ساز و آواز بیات ترک «با که گویم راز»       شعر از سعدی
۴. چهار مضراب همراه آواز                        ادامه شعر سعدی
۵. مثنوی بیات ترک «غم پرست»                غزل از حافظ
۶. تصنیف قدیمی «ای سلسله موی»
۷. تکنوازی تار
۸. آواز بر روی قطعه ضربی «رخس راز»         شعر از عطار
۹. ادامه ساز و آواز عراق                          ادامه شعر عطار
۱۰. تصنیف «نیایش»                               شعر از سهراب سپهری

برگرفته از جلد اثر، دل آواز، ویکیپدیا و خبرگزاری فارس

دانلود با کیفیت 128KB/S در ادامه مطلب

«یاد ایام» نام کنسرت سال ۱۳۷۱ «محمدرضا شجریان» در «آمریکا» است که بعدها با این نام و به صورت آلبوم توسط انتشارات فرهنگی و هنری «دل آواز» منتشر شد. این آلبوم در «دستگاه شور» اجرا شده و مدت زمان آن ۵۶ دقیقه و ۱۹ ثانیه است. اشعار این آلبوم از دیوان های «حافظ»، «سعدی»، «رهی معیری» و «باباطاهر» انتخاب شده اند. صدابرداری این اثر را «سیامک شجریان» بر عهده داشته است. نام آلبوم برگرفته از شعری از سروده های «رهی معیری» است.

هنرمندان:

آواز: محمدرضا شجریان
تار: داریوش پیر نیاکان
نی: جمشید عندلیبی
تنبک: همایون شجریان

فهرست:

۱. پیش درآمد شور، ساخته داریوش پیرنیاکان
۲. دو نوازی تار و نی
۳. چهار مضراب، ساخته داریوش پیرنیاکان
۴. ساز و آواز شور  درآمد خارا، درآمد شور، رضوی، عاشق کش، تحریر نغمه، سلمک، قرچه، رضوی، تحریر جواد خانی، حسینی، فرود                                              غزل حافظ
۵. تصنیف «سلسله مو»، ساخته داریوش پیرنیاکان           غزل سعدی
۶. ادامه ساز و آواز عاشق کش                                  غزل حافظ
۷. تصنیف یاد ایام، ساخته محمدرضا شجریان                  شعر از رهی معیری
۸. تکنوازی نی
۹. تصنیف «خم زلف»، ساخته محمدرضا شجریان              شعر باباطاهر

یاد ایامی که در گلشن فغانی داشتم          در میان لاله و گل آشیانی داشتم
گرد آن شمع طرب می سوختم پروانه وار          پای آن سرو روان اشک روانی داشتم
آتشم بر جان ولی از شکوه لب خاموش بود          عشق را از اشک حسرت ترجمانی داشتم
چون سرشک از شوق بودم خاکبوس در گهی          چون غبار از شکر سر بر آستانی داشتم
در خزان با سرو و نسرینم بهاری تازه بود          در زمین با ماه و پروین آسمانی داشتم
درد بی عشق زجانم برده طاقت ورنه من          داشتم آرام تا آرام جانی داشتم
بلبل طبعم «رهی» باشد ز تنهایی خموش          نغمه‌ها بودی مرا تا هم زبانی داشتم

برگرفته از جلد اثر و تارنمای دل آواز

شب که می‌رسد از کـنـاره‌ها
گـریـه مـی‌کـنـم بـا سـتـاره‌ها
وای اگر شبـی ز آستیـن جان
بــر نــیــاورم دســت چـــاره‌ها
همچـو خامشان بسته‌ام زبان
حـرف مـن بـخـوان از اشـاره‌ها
ما ز اسـب و اصـل افــتـاده‌ایم
مـا پـیـــاده‌ایـــم ای ســواره‌ها
ای لـهـیـب غــم آتـشــم مـزن
خــرمـنـم مســوز از شــراره‌ها

«بی تو بسر نمی شود»، عنوان آلبوم موسیقی است با صدای «محمدرضا شجریان» که در سال ۱۳۸۱ توسط انتشارات «دل آواز» منتشر شد. این آلبوم در «دستگاه» «نوا» و «آواز بیات کُرد» و بر اساس ساخته‌های «حسین علیزاده» است. اشعار این آلبوم از سروده‌های «مولانا»، «بابا طاهر»، «حافظ» و «عطار» است. این آلبوم در سال ۲۰۰۱ نامزد دریافت جایزه ارزشمند «گرمی» شد. جايزه «گرمی» که آکادمى ملى هنرها و صنايع ضبط موسيقی آمريکا هر ساله به تازه هاى جهان موسيقى و هنرمندان اين رشته هنری اهدا مى کند از مهم ترين جوايز موسيقى در آمريکاست.

فهرست:

۱. مقدمه نوا
۲. ساز و آواز «بی همگان به سر شود»                     شعر مولانا
۳. قطعه «مُطرب دل» از                                        شعر مولانا
۴. قطعه ضربی نوا
۵. قطعه چهار مضراب نوا
۶. ساز و آواز «ره میخانه» در آواز بیات کرد                   شعر عطار
۷. تصنیف «غم با طبیبان» در آواز بیات کرد                   شعر حافظ
۸. تصنیف «دل دیوانه» در آواز بیات کرد                       شعر باباطاهر
۹. مثنوی نوا: «چون تو جانان منی» در دستگاه نوا         شعر عطار
۱۰. تصنیف «ب‍ی تو بسر نمی‌شود» در دستگاه نوا         شعر مولانا
۱۱. تصنیف «غم عشق» در دستگاه سه‌گاه                شعر علی اکبر خان شیدا 

بی همگان به سر شود بی ‌تو به سر نمی‌شود               داغ تو دارد این دلم جای دگر نمی‌شود
دیده عقل مست تو چرخه چرخ پست تو               گوش طرب به دست تو بی‌ تو به سر نمی‌شود

برگرفته از جلد اثر، ویکیپدیا دانشنامه آزاد و آهنگ سرا

«قِیژَک کولی» نام آلبوم موسیقی است به آهنگسازی «حمید متبسم»، آواز «همایون شجریان» و نوازندگی «گروه دستان» که در شهریور ۱۳۸۷ توسط انتشارات «دل آواز» در ایران و «Celestial Harmonies» در جهان به مدت زمان ۶۲ دقیقه و ۲۰ ثانیه و در ۶ تراک منتشر شد. آلبوم «قِیژَک کولی» دومین بخش کنسرت «همایون شجریان» و «گروه دستان» در «برلین آلمان» است که  توسط شرکت «دل آواز» ضبط صحنه شده است. بخش اول کنسرت «خورشید آرزو» نام گرفته است.

«قِیژَک کولی» توانست به همراه «خورشید آرزو» برنده‌ی جایزه «Worldmusic» از کمپانی معتبر نقد صفحات موسیقی آلمان شد. این جایزه تنها جایزه معتبر آلمان است که به تنهایی بر اساس ارزش هنری و نه صرفاً به دلیل جنبه های تجاری ارائه می شود. هیات داوران این مسابقه جهانی متشکل از تعداد زیادی از منتقدان موسیقی آلمان و تهیه کنندگان برنامه های تلویزیونی و رادیویی در زمینه های مختلف موسیقی هستند و روند انتخاب که منعکس کننده داوری افراد حرفه ای با تجربه در زمینه موسیقی است بر مبنای صداقت بوده و تحت تاثیر عوامل خارجی قرار نمی گیرد. شرکت «Celestial Harmonies» چهار دهه است که موفق به کسب این جایزه می شود و این ششمین باری است که این شرکت این جایزه را در زمینه های مختلف موسیقی کلاسیک آلمانی - اتریشی تا موسیقی دنیا به دست آورده است.

در این اثر که در «مایه اصفهان» است از اشعار «حافظ»، «مولانا»، «سعدی» و «شفیعی کدکنی» استفاده شده است.

آهنگساز: «حمید متبسم»

همنوازان: «حمید متبسم»، سعید فرجپوری، «حسین بهروزی نیا»، «پژمان حدادی»، «بهنام سامانی»

خوشنویس: استاد یدالله کابلی

طرح: «مژگان شجریان»

مسترینگ و تدوین دیجیتال: «آرمین کارباف»

برگرفته از جلد اثر و روزنامه سرمایه شماره ۱۰۹۰

دانلود با کیفیت 160kb/S در ادامه مطلب

«نسیم وصل» نخستین آلبوم موسیقی سنتیِ مستقلِ آوازِ «همایون شجریان» است که آهنگ‌سازیِ آن‌را «محمدجواد ضرابیان» برعهده داشته و نخستین‌ بار در اردیبهشت ۱۳۸۲ و به‌مدت ۵۹ دقیقه و ۴۸ ثانیه به‌دست  «دل آواز» بر سروده‌های «سعدی»، «سیمین بهبهانی»، «مولوی»، «رهی معیری» و «فریدون مشیری» منتشر شد. آلبوم «نسیم وصل» نام خود را از غزلی سروده‌ی «رهی معیری» گرفته است.

«نسیم وصل» را می‌توان آلبومی همه‌پسند به شمار آورد. سازبندیِ روان، ملودی‌های گوش‌نواز، کم‌ترین نوآوری در زمینه‌ی آهنگ‌سازی و تلفیقِ شعر و موسیقی از ویژگی‌هایی هستند که «نسیم وصل» را در مقامِ برابریِ با آلبومی چون «نیلوفرانه» از «علیرضا افتخاری» قرار می‌دهد، با این تفاوت که ملودی‌های استفاده شده در آلبوم «نیلوفرانه» به‌گوشِ بسیاری آشنا بودند و تغییر اشعار نیز مانع از برانگیخته شدن احساسات نوستالژیک شنونده نشد، اما در آلبوم «نسیم وصل» شاهد استفاده از همان فضاسازی‌ها هستیم که تا حد زیادی از ارزش‌های بالقوه آن می‌کاهد. در این آلبوم دو تصنیف ابتدایی و انتهایی را از نظر سازبندی و تنظیم می‌توان دارای ارزشی بالاتر به حساب آورد، ولی باقی قطعه‌ها و آواز «همایون شجریان» و تار «شهرام میرجلالی» در سطحی ویژه قرار نمی‌گیرد.

تصنیف حاصل عمر، رهی معیری، عدم رعایت ترتیب، متن قرمز در آواز نیست:

بس‌که جفا ز خار و گُل دید دل رمیده‌ام       هم‌چو نسیم از این چمن پای برون کشیده‌ام
شمعِ طَرَب ز بخت ما آتشِ خانه‌سوز شد       گشت بلای جان من عشقِ به جان خریده‌ام
حاصلِ دور زندگی صحبت آشنا بُوَد       تا تو ز من بُریده‌ای من ز جهان بریده‌ام
تا به کنار من بودی، بود به‌جا قرار دل       رفتی و رفت راحت از خاطرِ آرمیده‌ام
تا تو مراد من دَهی کشته مرا فراق تو       تا تو به داد من رسی من به خدا رسیده‌ام
چون به بهار سر کند لاله ز خاک من برون       ای گُل تازه یاد کن از دل داغ دیده‌ام
یا ز ره وفا بیا یا ز دل رهی برو       سوخت در انتظار تو جان به لب رسیده‌ام

تصنیف خانه‌ی سودا، مولوی، عدم رعایت ترتیب، متن قرمز در آواز نیست:

شد ز غمت خانه‌ی سودا دلم       در طلبت رفت به هر جا دلم
در طلبِ زهره رخ ماه‌رو       می‌نگرد جانبِ بالا دلم
فرش غمش گشتم و آخر ز بخت       رفت بر این سقف مصفا دلم
آه که امروز دلم را چه شد       دوش چه گفته است کسی با دلم
در طلب گوهر گویای عشق       موج زند موج چو دریا دلم
روز شد و چادر شب می‌درد       در پی آن عیش و تماشا دلم
از دل تو در دل من نکته‌هاست       آه چه ره است از دل تو تا دلم
گر نکنی بر دل من رحمتی       وای دلم وای دلم وا دلم
ای تبریز از هوس شمس دین       چند رود سوی ثریا دلم

نوازندگان:
علی رحیمیان، هادی آرزم، سینا جهان‌آبادی: ویولن
علیرضا خورشیدفر، شاهین یوسف‌زمانی: کنترباس
ارسلان کامکار، رسول بهبهانی: ویولن و ویولا
سیامک نعمت ناصر: تار و سه‌تار
همایون شجریان: دایره و دهل
شهریار فریوسفی: تار و دوتار
سینا جهان‌آبادی: کمانچه
کریم قربانی: ویلونسل
تهمورس پور‌ناظری: دف
سعید اتوت:  کلارینت
کامبیز گنجه‌ای: تنبک
پریچهر خواجه: قانون
بهروز الوندی‌پور: نی
ناصر رحیمی: فلوت
بیژن کامکار: دف

جلد و متن آلبوم

«فریاد» آلبوم موسیقی سنتی با آواز «محمدرضا شجریان» و هم‌خوانیِ «همایون شجریان» است که آهنگ‌سازیِ آن‌را «حسین علیزاده»، «کیهان کلهر» و «محمدرضا شجریان» در «دستگاه راست پنجگاه»، «آواز دشتی»، «آواز ابوعطا»، «دستگاه شور» و «دستگاه همایون» انجام داده‌اند. آلبوم «فریاد» ضبطِ کنسرت لس‌آنجلس در آذر ۱۳۸۱ بر سروده‌های «سعدی»، «حافظ»، «مهدی اخوان ثالث»، «قره‌العین»، «فریدون مشیری» و «محمدرضا شفیعی کدکنی» است که به‌سال ۱۳۸۲ در ایران به‌دست «دل آواز» در ۲سی‌دی عرضه شد. مدتِ سی‌دیِ نخست ۴۲ دقیقه و ۵۲ ثانیه و سی‌دی دوم ۴۳ دقیقه و ۴۰ ثانیه است. نام آلبوم برگرفته از سروده‌ی «مهدی اخوان ثالث» است.

خانه‌ام آتش گرفته‌ست
آتشی جان‌سوز
هر طرف می‌سوزد این آتش
پرده‌ها و فرش‌ها را
تارِشان با پود
من به هر سو می‌دوم گريان
در لَهيبِ آتشِ پُر دود
وز میانِ خنده‌هایم تلخ
و خروش گریه‌ام ناشاد
از درونِ خسته‌ی سوزان
می‌کنم فریاد، ای فریاد
خانه‌ام آتش گرفته‌ست
آتشی بی‌رحم
هم‌چنان می‌سوزد این آتش
نقشی‌هایی را که من
بستم به خونِ دل
بر سر و چشمِ در و ديوار
در شبِ رسوای بی‌ساحل
وای بر من
وای بر من
سوزد و سوزد غنچه‌هایی را که پروردم
به‌دشواری در دهان گودِ گلدان‌ها
روزهای سخت بیماری
از فراز بام‌هاشان شاد
دشمنانم موزیانه خنده‌های فتح‌شان بر لب
بر من آتش به‌جان ناظر
در پناه این مُشَّبَک شب
من به هر سو می‌دوم گریان
از این بیداد می‌کنم فریاد، ای فریاد
وای بر من، هم‌چنان می‌سوزد این آتش
آنچه دارم یادگار و دفتر و دیوان
وآن‌چه دارد منظر و ايوان
من به‌دستانِ پُر از تاول
اين طرف را می‌کنم خاموش
وز لهيب آن رَوَم از هوش
زان دگرسو شعله برخیزد، به‌ گِردش دود
تا سحرگاهان که می‌داند
که بود من شود نابود
خفته‌اند این مهربان همسایه‌گانم شاد در بستر
صبح از من مانده بر جا: مشتِ خاکستر
وای آیا هیچ سر بر می‌کنند از خواب
مهربان همسايه‌گانم از پیِ اِمداد
سوزدم این آتشِ بی‌دادگر بنیاد
می‌کنم فریاد، ای فریــــــــــاد، فریــــــــــاد (مهدی اخوان ثالث)

جلد و متن اثر

«آسمانِ عشق» نام آلبومی با آواز «محمدرضا شجریان» در «دستگاه سه‌گاه» است که در مهرماه سال ۱۳۷۰ بر روی سروده‌های «مولوی» و «عطار نیشابوری» اجرا و منتشر شد. آهنگ‌سازی این آلبوم را «محمدرضا شجریان»، «داریوش پیرنیاکان» و «سعید فرج‌پوری» بر عهده داشته‌اند. مدت زمان این آلبوم که نوازندگی آن‌را «گروه آوا» بر عهده داشته ۵۷ دقیقه و ۴۷ ثانیه است.

«آسمانِ عشق» که از بهترین اجراهای «محمدرضا شجریان» است و می‌توان آن‌را ستیغِ «سه‌گاه» نامید پیش از آن‌که یک «اثرِ هنری» باشد یک «حسِ هنری» است. چرا که هر احساسی که در وجود شنونده بروز می‌کند، ناشی از حسی است که آفرینندگانِ آن اثر داشته‌اند.

«آسمانِ عشق» غم، اندوه، شادی و شعف را یک‌‌جا در «دستگاه سه‌گاه» عَرضه می‌کند تا آنان که با تصنیفِ «به گرد دل همی گردی» در اندیشه فرو رفته‌اند با تصنیفِ «چنان مستم من امشب» احساس طَرَب کنند. کمتر خواننده‌ای است که از شعر «جانا حدیث حُسنت در داستان نگنجد» جهت آواز استفاده کند، زیرا ردیف شعری آن چندان نمی‌تواند مناسب تحریرهای انتهایی باشد. اما «محمدرضا شجریان» به خوبی از عهده بر می‌آید.

مانند بسیاری از آلبوم‌های «محمدرضا شجریان» در ابتدای آلبوم درآمدی می‌شنویم که زمینه را برای اجرای آواز آماده می‌کند. این قطعه‌ها معمولا متناسب با نوع آواز و تصنیف آن است. چنان‌که در آواز «جانا حدیث حُسنت در داستان نگنجد» و  یا تصنیف می‌دانم، ریتم درآمد بسیار آرام‌تر از دیگر قطعات است.

دفترچه‌ی آلبوم «آسمانِ عشق» بروشورِ کاملی است که شوربختانه کم‌تر دیده‌ایم. علاوه بر مشخصات ناشر، نوازندگان و دست اندرکاران، اشعار هم به خط نستعلیق «امیر احمد فلسفی» به شکل ترکیب آورده شده و شایسته‌‌وار شنونده را با آلبوم همراه می‌کند.

چنان مستم چنان مستم من امشب
که از چَنبَر برون جستم من امشب
چنان چیزی که در خاطر نیابد
چنان‌ هستم چنان‌ هستم من امشب
به جان با آسمان عشق رفتم
به صورت‌گر در این پستم من امشب
بشوی ای عقل دست خویش از من
که در مجنون بپیوستم من امروز
چو واگشت او پِیِ او می‌دویدم
دمی از پای ننشستم من امشب (مولوی)

هنرمندان:
داریوش پیرنیاکان: تارجمشید عندلیبی: نی
مسعود شناسا: سنتور
محمد فیروزی: بربط
سعید فرج‌پوری: کمانچه و قیچک
همایون شجریان: تمبک

تارنمای آواز، دل‌آواز و دفترچه‌ی آلبوم

«آرام جان» آلبومی در «آواز افشاری» با صدای «محمدرضا شجریان» و حاصلِ ضبطِ زنده‌ی اجرای گروه «آوا» در پاییز ۱۳۷۷ وین است که بر روی سروده‌های «عارف قزوینی» اجرا شده است. عکس روی جلد از «کیومرث درم‌بخش» و صدابردار آن امیرحسین شجریان است.

«آهنگ وفا» سی‌اُمین اثر «شرکت فرهنگی هنری دل‌آواز» با آواز «محمدرضا شجریان»، همکاری گروه «آوا» و هم‌خوانیِ «همایون شجریان» است.

همکاری قبلیِ «محمدرضا شجریان» با گروه «آوا» به آلبوم‌های «آسمان عشق»، «رسوای دل» و «آرام جان»، برمی‌گردد. پس از نزدیک به شش سال از پایان همکاریِ «محمدرضا شجریان» با گروه «آوا»، این گروه با حضور «مجید درخشانی» نوازنده‌ی تار و آهنگ‌ساز، مجدداً در زمستان سال ۱۳۸۵ تشکیل و با اجرای نخستین کنسرت‌های خود در بهار سال بعد در خارج از ایران هنر خود را به رُخ کشید.

«محمدرضا شجریان» درباره‌ «همایون» گفته است: «از چند سال پیش سعی کردم با پسرم همایون آواز کار کنم. دیدم که صدایش به درد آواز نمی‌خورد، ولی من که آدم لج‌بازی هستم و هر چیزی را صد بار امتحان می‌کنم تا به نتیجه‌ دلخواه برسم درباره‌‌ی همایون هم همین کار را کردم. با او تکنیک آواز را کار کردم که نتیجه ‌بخش بود.»

در این اثر، می‌توان به‌ نوعی علاقه‌‌ی «محمدرضا شجریان» به تنبک را دید. تک‌‌نوازی تنبک شجریانِ پسر در این اثر، و تنبک ‌نوازی در آثار قبلی چون «آسمان عشق»، «یاد ایام»، «گنبد مینا»، «رسوای دل»، «شب وصل»، «معمای هستی» و «آرام جان» نمونه‌هایی از این علاقه است.

با نگاهی گذرا به این اثر، حضور عامل آهنگ‌ساز و آهنگ‌سازی بسیار ضروری به‌ نظر می‌آید. از آن‌ گذشته بازخوانیِ تصنیف‌‌های قدیمی به ‌نوبه‌ی خود کاری بجاست.

هم‌آواز