دل‌نوازها

آلبومِ «دل مجنون» آوازِ «محمدرضا شجریان» در کنسرت لس‌آنجلس به‌سالِ ۱۳۶۹ بر روی سروده‌های «سعدی»، «حافظ» و «مولوی» در «آواز بیات ترک» و «آواز افشاری» است که در سال ۱۳۷۰ در ایران منتشر شد.

«حسن کسایی» اعتقاد دارد واژه‌ی «بیاتِ تُرک» ریشه در «به‌یادِ تُرک» دارد و «بیاتِ زند (به‌یادِ زند)» نیز خوانده شده است. از واژه‌ی «تُرک» در ادبیات فارسی برای اشاره به «معشوق» استفاده شده است:

به تنگ چشمیِ آن ترکِ لشکری نازم               که حمله بر منِ درویشِ یک قبا آورد (حافظ)

«آواز افشاری» که از شاخه‌های «دستگاه شور» است سرشار از گلایه و زاری است و با اشعاری که برای آلبوم انتخاب شده‌ و مایه‌ای به غایت عاشقانه دارد همسو است...

تصنیفِ «یعنی چه»، حافظ، متن قرمز در آواز نیست:

ناگهان پرده برانداخته‌ای یعنی چه؟
مست از خانه برون تاخته‌ای یعنی چه؟
زلف در دست صبا گوش به فرمان رقیب
این همه با همه درساخته‌ای یعنی چه؟
شاه خوبانی و منظور گدایان شده‌ای
قدر این مرتبه نشناخته‌ای یعنی چه؟
نه سر زلف خود اول تو به دستم دادی
بازم از پای درانداخته‌ای یعنی چه
سخن‌ات رمز دهان گفت و کمر سرّ میان
و از میان تیغ به ما آخته‌ای یعنی چه؟
هر کس از مهره‌ی مهر تو به نقشی مشغول
عاقبت با همه کج باخته‌ای یعنی چه؟
حافظا در دل تنگت چو فرود آمد یار
خانه از غیر نپرداخته‌ای یعنی چه؟

فهرست:
۱. درآمد بیات ترک
۲. چهارمضراب
۳. ساز و آواز
۴. تصنیف صنما
۵. قطعه‌‌ی کُردیِ «درد دل» و آواز
۶. تصنیف دل مجنون
۷. ساز و آواز
۸. تصنیفِ «یعنی چه؟»
۹. رِنگ بیت ترک

هنرمندان:
آهنگ‌ساز: محمدرضا شجریان، داریوش پیرنیاکان و اسماعیل مهرتاش
آواز: محمدرضا شجریان
تار: داریوش پیرنیاکان
نی: جمشید عندلیبی
تنبک: مرتضی اعیان

برداشت آزاد از کتابِ «هَزارِ گل‌خانه‌ی آواز»، جلد اثر و شجریانی‌ها

«شش تصنیف قدیمی Six Songs from the Qajâr Period» حاصل بازسازی و اجرای شش تصنیف قدیمیِ دوران قاجار با آواز «خسرو انصاری» در دو بخشِ «دستگاه چهارگاه» و «آواز اصفهان» است که به‌سال ۱۳۸۴ به‌دست «ماهور» در ۲۳ تراک منتشر شد. برخی از تصنیف‌های این مجموعه چون «بُتا بُتا» (ساخته‌ی سلطان خانم) و «از دلم بی‌خبری» برای نخستین بار در سال‌های اخیر اجرا شده‌اند. تصنیف‌های «بُتا بُتا» و «بهشتِ عدن» از صفحه‌های «رضاقلی نوروزی» و تصنیف «از دلم بی‌خبری» از آموزه‌های «داریوش صفوت» استخراج شده‌اند. تصنیف «نگارا» روایت «عبدالله‌خان دوامی» و تصنیف «تا به زلف خویش» بر اساس اجرایی از «نورعلی برومند» و «علی‌اصغر بهاری» است. چهارمضراب‌ها از ساخته‌های «ابوالحسن صبا» و رِنگ چهارگاه توسط «رکن‌الدین مختاری» ساخته شده و «رِنگ اصفهان» نیز که ساختار عجیبی دارد ظاهرن ساخته‌ی «مرتضی نی‌داوود» است. این رِنگ را «مرتضی نی‌داوود» در صفحه‌ای به همراه برادرش «موسی نی‌داوود (نوازنده‌ی ویولن)» نواخته است.

آلبوم «The Paths of Divine Love» به فارسی «راه عشق الهی» دومین آلبوم منتشر شده از نوازندگی تنبورِ «نورعلی الهی» عارف، فیلسوف، قاضی و موسیقی‌دان معاصر ایرانی معروف به «استاد الهی» است که نخستین بار در سال ۱۹۹۷ در فرانسه به‌دست «Chant du Monde» با نام «Les Chemins de l'amour Divin» منتشر و بعدها در سال ۲۰۰۴ بازبینی و بازنشر شد.

در همه‌ی تراک‌های این آلبوم جستجو برای «عشق ایزدی» جاری است. در تراک‌های «سوییتِ شاه حسینی» و «طرز» عشق، شور و غمِ دوری بر انگیخته می‌شوند و با گذار از «هفت خوان رستم» به سوی «عشق ایزدی» پیش می‌رود تا سر انجام شنونده شاهد شادیِ دیدار معشوق می‌شود. خلاقیت هارمونی‌ها و ملودی‌‌هایی که یکی پس از دیگری جاری می‌شوند وصف ناشدنی است.

موسیقی در زندگی «نورعلی الهی» چیزی فراتر از هنرِ آهنگ‌سازی یا نوازندگی و یکی از شیوه‌‌های پرستش بود. او که نوازندگی تنبور را از سن ۶ سالگی آغاز و در ۹ سالگی استاد این ساز نامیده می‌شد نه در هیچ جمعی نوازندگی کرد و نه هرگز نوازندگی‌اش را با اصولی حرفه‌ای ضبط کرد. موسیقی وی، ریشه در سنتی دیرینه دارد که سال‌ها سینه به سینه گشته است. طبق این سنت، در جمع‌های معنوی، متونِ مقدس را با صدای موزون می‌خواندند. این نغمه‌ها گاهی با سازهایی چون تنبور، نی، و دف همراه می‌شد.

از نقش‌های اصلی «نورعلی الهی» در اعتلای موسیقیِ تنبور این‌که رپرتوار ساده و ابتدایی این ساز را به مجموعه‌ای دقیق، پیچیده و هنری تبدیل کرد. هر چند موسیقی او مبتنی بر سنتِ کهن است، اما از بسیاری جهات، پدیده‌ای است کاملاً بدیع که ویژه‌ی اوست. ساخته‌ها و بدیهه‌نوازی‌های فراوان او از لحاظ پیچیدگی، رنگ، لحن و دامنه‌ی وسیعِ عواطفی که برمی‌انگیزد، به هیچ یک از قطعاتی که پیش از او وجود داشت، شباهت ندارد. «نورعلی الهی»، تغییرات مهمی نیز در ساز به وجود آورد، با اضافه کردن سیم سوم، صدا و رنگ‌های تأثیرگذار فراوانی پدید آورد و آن را با هنر آرایه‌پردازی ویژه‌ی نوازندگی‌اش که شامل به‌کارگیریِ هر پنج انگشت دو دست است، ترکیب کرد. استادان موسیقی همچون موریس بژار، یهودی منوهین، موسی معروفی و ژان دورینگ او را موسیقی‌دانی بزرگ و استاد یگانه تنبور دانسته‌اند.

فهرست:
۱. فرنگی
۲. دستگاه هفت خوان رستم
۳. ذكرها
۴. دستگاه شاه حسینی
۵. هلپركه

«دیوانه‌تر Spellbound» نام سومین آلبوم «حامد نیک‌پی» آهنگ‌ساز، و خواننده‌ی‌ ایرانیِ مقیم آمریکا است که در سال ۲۰۱۰ در هشت تراک به دست «Zang Records» منتشر شد. آلبوم «دیوانه‌تر» موسیقیِ تلفیقی‌ است که «حامد نیک‌پی» آهنگ‌سازی آن‌را از گونه‌های متفاوتِ «موسیقی ایرانی»، «موسیقی جاز»، «فلامنکو» و «World Music» الهام گرفته است. اشعار این آلبوم از «مولوی»، «فریدون مشیری» و «عماد خراسانی» است.

بس در سرِ زلفِ بُتان جا کردی ای دل
ما را میانِ خَلق رسوا کردی ای دل
غافل مرا از فکر فردا کردی ای دل
تا از کجا ما را تو پیدا کردی ای دل؟
روزم سیه، حالم تبه، کردی تو کردی
ای دل بسوزی هر گُنَه، کردی تو کردی
ای دل بلا، ای دل بلا، ای دل بلایی
ای دل سزاواری که دایم مبتلایی
مجنون شبی دیوانه‌ام، کردی تو کردی
از خویشتن بیگانه‌ام، کردی تو کردی
ای دل بلا، ای دل بلا، ای دل بلایی
ای دل سزاواری که دایم مبتلایی
هرکس که باشد همچو تو ای دل، دلِ او
آسان نگردد تا ابد یک مشکلِ او

فهرست:
۱. سلامِ دل
۲. زنجیر
۳. رسوا
۴. بِنمای رُخ
۵. هر نَفَس
۶. مَپُرس
۷. صد گونه
۸. نجوا

برگرفته از CdBaby

«آثار درویش خان» نام مجموعه‌ی ۳ سی‌دیِ گروه‌نوازیِ و تک‌نوازیِ موسیقیِ ایرانی از ساخته‌های «غلامحسین درویش معروف به درویش خان» به نام‌های «کرشمه»، «پریزاد» و «دل‌کش» است که تنظیم و سرپرستی نوازندگان ‌آن‌را «فرامرز پایور» بر عهده داشته و به‌دست «ماهور» در دی‌ماه سال ۱۳۸۵ منتشر شده است.

نامِ سی‌دیِ نخستِ آلبوم «آثار درویش خان» «کرشمه»، و در «دستگاه سه‌گاه» و «آواز افشاری»‌ اســت.

نامِ سی‌دیِ دوم آلبــــــوم «آثار درویش خان» «پریـــــزاد»، و در «آواز اصفهان» و «دستگاه ماهــور» اســت.

نامِ سی‌دیِ سوم آلبـــوم «آثار درویش خان» «دل‌کـش»، و در «دستگاه ماهور» و «آواز ابوعــــــطا» ا‌ســت.

هنرمندان:
سنتور: فرامرز پایور
تار: هوشنگ ظریف
نی: حسن ناهید
کمانچه: رحمت‌الله بدیعی
تمبک: محمد اسماعیلی

برگرفته از جلد اثر و ماهور

«سخن تازه» نام آلبومی با آواز «شهرام ناظری» و آهنگ‌سازی و سرپرستی «مهدی آذرسینا» بر روی سروده‌های «مولوی» و «حافظ» در «آواز اصفهان» و «سه‌گاه» است که در سال ۱۳۶۷ ضبط و منتشر شد.

گزیده‌ای از مولوی، عدم رعایت ترتیب در آواز:

ای سلیمان در میان زاغ و باز          حِلمِ حق شو، با همه مرغان بساز
مرغ جَبری را زبان جَبر گو          مرغ پَر اِشکسته را از صبر گو
ما نه مرغانِ هوا، نه خانه‌گی          دانه‌ی ما دانه‌ی بی‌دانه‌گی
هر کبوتر می‌پرد زی جانبی          این کبوتر جانبِ بی جانبی

داریوش پیرنیاکان: تار (تک‌نوازی با آواز سه‌گاه)
مسعود شناسا: سنتور
محمد اخوان: تنبک
محمد فيروزی: بربط
جمشيد عندليبی: نی
حسن زرگانی: بم‌تار
مهدی آذرسینا: کمانچه (تک‌نوازی با آواز اصفهان)

برداشت از جلد و متن اثر

«Siddhartha in Space» نام دومین آلبوم میکسِ موسیقی‌دان و «دی‌جِی Disc Jockey» به‌نام «Red Buddha» در گونه‌ی «موسیقی الکترونیک» است که در سال ۲۰۱۱ بعد از نخستین آلبوم موفق وی با نام «Tibet Trance» منتشر شد. «Siddhartha» در واژه نام دورانِ کودکیِ «گوتاما بودا»، بنیان‌گذار مذهب و فلسفه‌ی «بودیسم» است. نام آلبوم «Siddhartha in Space» به روند موسیقایی آلبوم اشاره دارد که تنظیم‌های تازه را با موسیقی سنتی یا کهن پیوند می‌دهد.

علاوه بر میکس‌های دیجیتالی و جلوه‌های ویژه‌ی صوتی هنرمندان بسیاری از کشورهای «هند»، «ایران»، «ژاپن»، «تایوان» و «ترکیه» در ساخت این آلبوم نقش داشته‌اند. «Hawa Mahal» به همراه «بهرام‌جی Bahramji» و «نسترن» با یک ترانه‌ی مستقل هنرمندانِ فارسی زبانی هستند که در این آلبوم حضور دارند.

متن اثر و Discogs