دل‌نوازها

به هر پرده رازی بود دل‌نواز - که آن‌را ندانند جز اهل راز

آلبوم سماع مستانه، علی‌اکبر مرادی


«سماع مستانه» یک برنامه‌ی صحنه‌ای است که در سال ۲۰۰۰ میلادی در سانفراسیسکوی آمریکا اجرا و ضبط شده است. اساس این کار تلفیقی‌ست از موسیقی مقامی تنبور (مقام سه‌حه‌ری)» و «مقام چهارگاه» که قطعات آن از ساخته‌های اینجانب است که انرژی مثبت مردمِ حاضر در سالن و مهم‌تر از همه، تمبک و حضور مهرآمیز دوست هنرمندم «پژمان حدادی» حال و هوای خاص و نیکویی به آن بخشیده است. احتمالن در وصل قطعات به همدیگر اشکالاتی وجود دارد که به کار صدابردار آمریکایی مربوط می‌شود و سعی کردیم با کمک صدابردار خوب ایرانی، آقای «اُرد انزابی‌پور» به حداقل برسد به این امید که مقبول افتد.

«تنبور» ساز باستانی ایران و ساز آیینی و مذهبی «سلسله‌ی اهل حق» (یارسان)، و در واقع نام قدیمی و باستانی «دوتار» است. «حکیم توس» در «شاهنامه» می‌سُراید که رستم دستان در خوان چهارمِ از هفت‌خوانِ خود، «تنبور» نواخته و همراه با نوای آن دردهای خود را زمزمه می‌کزده است. امروزه «تنبور» در دو ناحیه‌ی شرق و غرب ایران (خراسان و کُردستان) حضوری موثر دارد.

«تنبور کُردی» یا «تیسفونی» همان سازی‌ست که بیش از هزار سال ساز آیینی و مقدس یارِسان (اهل حق) گشته است و این مردم در این هزاره کمر به خدمت و حفظ مقامات آن بسته‌اند.

موسیقی «تنبور»، موسیقی خاصی است که فواصل و مقامات آن با موسیقی کلاسیک کنونی ایران و حتی موسیقی کُردی متفاوت است. نزدیک‌ترین موسیقی به موسیقی تنبور «سیاچه‌مانه» و «آواز هوره» است که امروزه کماکان در «هورامان» و «گوران» باقی‌ است. مقامات «تنبور» را از نظر تاریخ و بار فرهنگی آن می‌توان به ترتیب قدمت به سه بخشِ «مقامات کلام»، «مقامات مجلسی» و «مقامات مَجازی» تقسیم نمود.

«تنبور» کاسه‌ای گلابی‌شکل و بزرگ‌تر از «سه‌تار» دارد که جنس کاسه و صفحه‌ی آن از چوب توت و جنس دسته‌اش از چوب گردو است. «تنبور» دارای دو یا سه سیم و سیزده یا چهارده پرده است و وسعت این ساز «یک گام و یک پرده» است که به صورت «پرده» و «نیم‌پرده» تقسیم‌بندی شده است. این ساز دو کوک اصلی به فواصل چهارم و پنجم دارد و سازی‌ست زخمه‌ای که با تمام پنجه‌ی دست راست نواخته می‌شود.

مدت زمان این آلبوم ۹ قطعه‌ای ۴۰ دقیقه و ۳۲ ثانیه است و توسط انتشارات «کارگاه موسیقی» در نوروز ۱۳۸۴ منتشر شده است.


عکس: سیدرضا معطریان
پالایش: اُرد انزابی‌پور
کامپیوتر و گرافیک: آرلین وارطانیان
برگرفته از جلد اثر

لینک دانلود آلبوم از مدیافایر
تمامی کاورها به صورت مخفی در درون پوشه می‌باشند.

+ نگاشته شد در چهارشنبه سی ام شهریور 1390 18:44 به‌دست دل‌نواز  |